Protetyka

Kliniczna trwałość koron pełnoceramicznych wynosi 10–15 lat, co potwierdzają wieloletnie badania prospektywne. Czynniki ograniczające trwałość: (1) próchnica wtórna na granicy korona-ząb – główna przyczyna niepowodzeń, (2) odpryski ceramiki licującej (chipping) – częstsze w mostach niż w pojedynczych koronach, (3) złamanie podbudowy – bardzo rzadkie, poniżej 1% dla cyrkonu. Kluczem do długowieczności jest precyzyjne wykonanie, cementowanie adhezyjne i regularna higiena pacjenta.

Preparacja pod koronę to zwykle 1–1,5 mm tkanek obwodowo i 1,5–2 mm na powierzchni żującej – tyle, by ścianka korony miała odpowiednią grubość i wytrzymałość. Przy monolitycznym cyrkonie bywa jeszcze oszczędniejsza. To mniej, niż się powszechnie sądzi. Nowoczesne techniki (preparacja oszczędzająca, projektowanie CAD/CAM) pozwalają zachować maksimum naturalnych tkanek. Zabieg wykonujemy w znieczuleniu miejscowym. Preparacja pod licówkę jest jeszcze delikatniejsza – dotyczy tylko szkliwa, na głębokość 0,3–0,7 mm.

Tak – różni się konstrukcją, ale nie wyglądem. Korona na implancie opiera się na łączniku (abutment) przykręconym do implantu. Łącznik może być tytanowy (standard), cyrkonowy (lepsza estetyka) lub indywidualny. Korona na zębie jest cementowana bezpośrednio na oszlifowanych tkankach. Estetycznie obie są identyczne – w obu przypadkach stosujemy ceramikę pełną, która wygląda jak naturalne szkliwo.

Zazwyczaj 1–3 dni. Przez pierwsze godziny możesz odczuwać lekką obcość – to naturalne, mózg adaptuje się do nowego kształtu. Po 1–2 dniach korona staje się „przezroczysta” dla czucia. Jeśli po tygodniu nadal odczuwasz dyskomfort – zgłoś się na kontrolę, może być potrzebna drobna korekta zgryzu.

Proteza całkowita opiera się wyłącznie na dziąsłach – jej stabilność jest ograniczona nawet przy najlepszym wykonaniu. Szczególnie proteza dolna ma tendencję do unoszenia się podczas mówienia i jedzenia, ponieważ język i policzki nieustannie ją poruszają. Już 2 implanty w żuchwie z zatrzaskami zaczepowymi zwiększają stabilność kilkukrotnie – to ogromny przeskok w komforcie. W szczęce potrzebne są minimum 4 implanty ze względu na bardziej miękką kość.

Higiena pod przęsłem mostu jest kluczowa – zaniedbanie prowadzi do próchnicy zębów filarowych i utraty mostu. Używaj nici ze sztywnym końcem do wprowadzenia pod most, irygatora dentystycznego (WaterPik) i szczoteczek międzyzębowych. Codziennie, nie od święta. Na wizytach kontrolnych sprawdzamy stan zębów filarowych i w razie potrzeby wykonujemy profesjonalne czyszczenie.

Nie zalecamy. Podczas snu dziąsła potrzebują odpoczynku od ucisku. Całonocne noszenie protezy zwiększa ryzyko grzybicy jamy ustnej (Candida) i przyspiesza zanik kości pod protezą. Protezę na noc wyjmij, dokładnie oczyść szczoteczką z preparatem do protez, a następnie przechowuj ją zanurzoną w czystej wodzie, w zamkniętym pojemniku. Wysuszony akryl traci wymiary i płyta protezy może się odkształcić, dlatego wytyczne American College of Prosthodontists zalecają przechowywanie na mokro, a nie na sucho. Wodę wymieniaj codziennie. Tabletek czyszczących używaj krótko, zgodnie z instrukcją (zwykle 10–15 minut) – całonocne moczenie w takim roztworze osłabia akryl i powoduje odbarwienia.

Licówki porcelanowe przeznaczone są na zęby przednie – siekacze i kły. Na zęby boczne (przedtrzonowce i trzonowce) zakłada się korony, które są grubsze i wytrzymalsze na siły żucia. Dla harmonijnego efektu zazwyczaj obejmuje się 6–10 zębów w górnym łuku. Dolne zęby też można pokryć licówkami, ale wymaga to szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko odprysków przy większych siłach zgryzowych.

Przy pojedynczych koronach i krótkich mostach badania porównawcze pokazują, że skany cyfrowe mają dokładność porównywalną lub wyższą od wycisków tradycyjnych, przy znacznie niższym odsetku błędów proceduralnych. Tradycyjna masa wyciskowa może ulec odkształceniu przy wyjmowaniu z ust, skurczowi polimeryzacyjnemu, a odlew gipsowy – uszkodzeniu w transporcie. Skan cyfrowy jest wolny od tych wad i pozwala na natychmiastową weryfikację jakości na ekranie.

Każde uzupełnienie stałe jest rozwiązaniem na lata, ale nie dożywotnim. Możliwe powikłania i ograniczenia: nadwrażliwość zęba po oszlifowaniu (zwykle przejściowa), konieczność leczenia kanałowego zęba filarowego (dotyczy części zębów po preparacji pod koronę), próchnica wtórna na granicy korona–ząb, odpryski ceramiki licującej, rozcementowanie, złamanie zęba filarowego lub korzenia, a przy protezach – odleżyny, konieczność podścielenia, grzybica jamy ustnej i postępujący zanik kości pod płytą. Licówki wymagają osobnej uwagi: mimo minimalnego szlifowania są rozwiązaniem nieodwracalnym – ząb pozostaje na stałe zależny od uzupełnienia i wymaga wymiany co kilkanaście lat. Wszystkie te opcje i ich konsekwencje omawiamy przed rozpoczęciem leczenia, razem z alternatywami: odbudową kompozytową, inlayem/onlayem albo świadomym odroczeniem leczenia.